راز درة سیلیکون در اکو سیستم آن نهفته است ولی این اکو سیستم بنابر ضرورتها و در یک فرایند تکاملی شکل گرفته است و موجب شده است تا توجه سرمایه¬گذاران به سرمایه¬گذاري در شرکتهاي نوآور در زمینه¬هاي فناوري جلب شود و و سایر روابط و مناسبات مالی و حقوقی بین صاحبان ایده و فناورها و صاحبان سرمایه سامان پیدا کرده است. همۀ این امور و سروسامان گرفتن زیرساختها و روابط مختلف در یک سیر تکاملی و براساس نیازها شکل گرفته، توسعه پیدا کرده و روز آمد شده است و رفته رفته اجزا و مؤلفه¬هاي مختلفی به آن اضافه شده است.

در حال حاضر نظامِ تقریباً جا افتاده¬اي در اکو سیستم درة سیلیکون شکل گرفته است که گردش کارها و فعالیتهاي اقتصاد نوآورانه را سامان میدهد. براي این اکو سیستم چهار مرحله به قرار زیر میتوان در نظر گرفت. لازم به ذکر است این مراحل تا حد زیادی به طور مشابه در مورد زندگی کارآفرینانه و راه اندازی استارت آپ ها در کشور خودمان نیز مورد توجه میباشد.

مرحلۀ اول: شکل گرفتن ایده

  • دانشگاه ها و موسسات پژوهشی
  • گاراژهاي کارآفرینی

در هر یک از نهادهاي فوق گروه¬هاي نوآور با تشکیل تیمی کارآمد بر روي یک ایده کار میکنند تا محصول اولیه¬اي شکل بگیرد و در مسیر اکوسیستم درة سیلیکون جلو می¬روند. در دانشگاهها و مؤسسات پژوهشی تیم¬هایی از دانشجویان خلاق و نوآور تحت نظر استادان علاقه¬مند بر روي پروژه¬هاي پژوهشی اصیل کار میکنند که ممکن است به دستاوردهاي نوآورانه¬اي منجر شود و به توسعۀ یک محصول بینجامد.
فعالیتهایی که در مرحلۀ شکل گرفتن ایده صورت میگیرد به¬طور خلاصه عبارت اند از:

  • تشکیل تیمی از بنیانگذاران
  • توسعۀ ایده و محصول اولیه

فعالیتهاي فوق موجب رونق فرهنگ نوآوري و حتی ایجاد شغل¬هاي جدید میشود. ترکیب تیم چندنفرة بنیانگذاران نیز اهمیت زیادي دارد. باید افرادي کارآمد که به نوعی کامل¬کنندة تواناییهاي یکدیگرند با تفاهم کامل با یکدیگر همکاري دارند. در کنار هم فعالیت نوآورانه را شروع کنند تا به موفقیت برسند. ولی نکتۀ بسیار مهم در موفق شدن یک ایده این است که ایده در راستاي نیاز بازار شکل گرفته باشد و محصولی که قرار است تولید شود مورد پذیرش بازار قرار گیرد در غیر این صورت موفقیتی حاصل نخواهد شد.

مرحلۀ دوم : شکل گرفتن کسب و کار
این مرحله نوبت شکل گیری کسب و کار است. نهادهاي زیر بستر لازم را براي شکل گرفتن و توسعۀ کسب و کار در مرحلۀ دوم فراهم میکنند:

  • انکوباتورها، برنامه¬هاي شتابدهندگی
  • •سرمایه¬گذاران فرشته (سرمایه¬گذاري هستۀ اولیه، وام قابل تبدیل به سرمایه)
  • سرمایه¬گذاران خطرپذیر(مرحلۀ اولیه، سري آ)
  • دفاتر خدمات حقوقی و مالی

فعالیتهایی که در این مرحله صورت میگیرد عبارت¬اند از:

  • تشکیل شرکت
  • تشکیل تیم مدیریتی
  • توسعۀ محصول
  • تدوین برنامۀ ورود به بازار

این فعالیتها موجب توسعۀ فرهنگ نوآوري میگردد

مرحلۀ سوم: رشد و توسعه
مرحلۀ سوم، مرحلۀ رشد و توسعه است، نهادهاي زیر بستر لازم را براي رشد و توسعۀ کسب و کار فراهم میکنند:

  • سرمایه¬گذاران خطرپذیر( سري ب، ج )
  • سرمایه¬گذاران خطرپذیر بین¬المللی
  • کمپانی¬هاي چندملیتی (بستر توزیع بین¬المللی، مشارکت در سرمایه¬گذاري)
  • دفاتر خدمات حقوقی و مالی

در این مرحله فعالیتهاي زیر صورت میگیرد:

  • تولید درآمد براي شرکت
  • توسعۀ محصول یا افزایش تولید
  • غالب شدن به بازار آمریکا
  • ورود به بازار سایر کشورها

این فعالیتها هم موجب توسعۀ بیشتر فرهنگ نوآوري میشود و علاوه بر آن به رشد و توسعه کمک خواهد کرد.

مرحلۀ چهارم: تولید ارزش و برداشت محصول
این مرحله در واقع تولید ارزش و برداشت محصول است، نهادهاي زیر توانمندسازان این مرحله هستند:

  • سرمایه¬گذاران خطرپذیر( مراحل پیشرفته)
  • سرمایه¬گذاران بانکی
  • شرکتهاي چند ملیتی

فعالیتهاي این مرحله عبارتاند از:

  • افزایش درآمد
  • رسیدن به مرحلۀ سوددهی
  • توسعۀ بازار بین¬المللی
  • فروش و واگذاري شرکت و یا عرضۀ عمومی سهام و ورود به بازار بورس

صاحبان ایده و افراد خلاق در دانشگاهها و مؤسسات پژوهشی و یا به صورت مستقل با کار خلاقانه ایدة جدیدي را شکل میدهند. قوام گرفتن ایدة اولیه ممکن است در دانشگاهها و مؤسسات با اعتبارات پژوهشی شکل بگیرد و یا ممکن است با امکانات شخصی بنیانگذاران توسعۀ اولیۀ محدودي داشته باشد در هر صورت تشکیل یک تیم مناسب براي توسعۀ اولیۀ محصول و پیش بردن آن ضروري است و یکی از عوامل مهمِ موفقیت در این مسیر، تشکیل تیم کارآمد و خلاق از افراد علاقه¬مند و همراه و همدل است ولی شرط موفقیت نهایی همسویی با نیاز بازار و پذیرش بازار از محصول یا خدمت ارائه شده است.

در مواردي ممکن است در همین مرحلۀ اول افراد تیم یک شرکت نوپا تشکیل دهند و یا به یک مرکز رشد بپیوندند و یا در یک برنامۀ شتابدهندة مراکز رشد وارد شوند. مراکز رشد طیف متنوعی از گردش کار از جذب و هدایت گروه¬هاي خلاق و شرکتهاي نوپا و هدایت آنان براي توسعۀ محصول را دارند. در این مراکز امکانات مالی و پشتیبانی اولیه و محدودي براي آنان فراهم می¬آورند و آنها را براي توسعۀ ایده و محصول هدایت و راهبري میکنند.

ایده¬ها و محصول¬هاي نو که همسویی با نیاز بازار داشته باشند پس از قوام اولیه مورد ارزیابی سرمایه¬گذاران قرار میگیرند که ممکن است روي آنها سرمایه¬گذاري¬ کنند تا براي بنیانگذاران امکان توسعۀ هرچه بیشتر محصول و امکانات بازاریابی و توسعۀ بازار فراهم شود. سرمایه¬گذاران طیف متنوعی دارند و در مراحل مختلف ممکن است علاقه مند به سرمایه¬گذاري شوند. سرمایه¬گذاران فرشته معمولاً در مراحل اولیه با تأمین سرمایۀ اندك، امکانات شروع و پیشرفت اولیه براي گروه یا شرکت نوآور و خلاق را عهده¬دار میشوند و در مقابل درصدي از شرکت تأسیس-شده و یا شرکت نوپاي در شرف تأسیس را تصاحب میکنند و یا ممکن است سرمایۀ اولیه را به¬صورت وام قابل تبدیل به سهام در اختیار گروه یا شرکت نوپا قرار دهند و پس از قوام شرکت و ارزش¬گذاري آن متناسب با مبلغ وام مقداري از سهام شرکت را تصاحب خواهند کرد.

پس از توسعه و قوام اولیۀ یک شرکت، چنانچه محصول نو و ارزشمندي که براي بازار جذاب باشد ،تولید شده باشد و براي توسعۀ بیشتر محصول و یا توسعۀ کسب و کار و بازار به سرمایه¬گذاري بیشتري نیاز باشد، نوبت به سرمایه¬گذاران خطرپذیر میرسد که ممکن است در مراحل مختلف در شرکت سرمایهگذاري کنند این سرمایه¬گذاريها به سرمایه¬گذاري سري آ، ب، ج و یا پیشرفته موسوم¬اند.

سرمایه¬گذاران خطرپذیر که به نوعی یک صندوق مالی هستند روي شرکتهاي نوپا سرمایه¬گذاري میکنند، آنها با مکانیزم¬هاي بسیار دقیق نسبت به ارزیابی شرکتها و سرمایه¬گذاري روي آنها اقدام میکنند و در مقابل درصدي از سهام شرکت را تملک میکنند.

شرکتها ممکن است در مراحل پیشرفت و یا در مراحل نهایی توسط شرکتهاي بزرگ خریداري و در آن شرکتها جذب شوند و فناوري و محصول خود را در اختیار آنان قرار دهند. شرکتهاي بزرگ در درة سیلیکون با مکانیزم¬هاي خاص به رصد کردن شرکتهاي نوپا میپردازند و اگر فناوري ارزشمندي تولید شده باشد که براي پیشرفت آنها مفید واقع گردد، آن شرکت را جذب و خریداري میکنند. این کار از این لحاظ مورد توجه شرکتهاي بزرگ است که از یک سو هزینه¬هاي زیاد تحقیق و توسعه و مدیریت آن را کم میکنند و از سوي دیگر فناوري آماده¬اي را به کار میگیرند که به توسعۀ سریعتر آنان کمک خواهد کرد. براي شرکت نوپا نیز این کار درآمد زیاد و زودرسی حاصل میکند که سرانجام مطلوبی براي آنان محسوب میشود. بعضی از شرکتها که به تولید محصول یا ارائۀ خدمات جدید و نوآورانه¬اي میپردازند ممکن است به اندازة کافی رشد کنند و سهام آنها عرضه عمومی شود و به بازار بورس سهام وارد شوند. این سرانجام نیز براي بنیانگذاران و سرمایهگذاران شرکتهاي نو پا بسیار مطلوب است و به درآمدهاي سرشاري میرسند.


منبع : برگرفته از "شناخت دره سیلیکون" ( موسسه انتشارات علمی دانشگاه شریف )